Blog

17

Celiakia jak ją wykryć?

15/02/2017

Celiakia jak ją wykryć?

15/02/2017

Drukuj
UDOSTĘPNIJ

Jeśli u siebie lub u kogokolwiek z rodziny podejrzewasz kłopoty z glutenem, rozpocznij diagnostykę od zadania przeciwciał charakterystycznych dla celiakii. Szczegóły tych badań wyjawia mgr Marta Antczak, na co dzień pracująca w laboratorium analitycznym. Marta  celiakię wykryła u siebie, następnie u swej mamy i siostry. Wykład o przeciwciałach wygłosiła podczas spotkania „Bezglutenowe skarby w bibliotece” w Lesznie w styczniu 2017 r.

Kłopoty z glutenem

Jeśli podejrzewasz u siebie, dziecka lub innego członka rodziny problemy z glutenem, nie przechodź od razu na dietę bezglutenową. Najpierw ustal, czy to celiakia (patrz niżej, w ramkach). W diagnostyce tej choroby kluczową rolę odgrywa wystąpienie przeciwciał. Niestety, lekarz rodzinny nie wypisze skierowania na bezpłatne badania krwi w tym kierunku. Można je wykonać za darmo jedynie u dzieci, w poradni gastroenterologicznej lub w czasie diagnostyki w szpitalu. Niezwykle rzadko na bezpłatne badanie przeciwciał mogą liczyć dorośli (np. w szpitalu). Jeśli więc nie chcesz czekać na odległy termin wizyty w poradni gastroenterologicznej lub w szpitalu, możesz prywatnie wykonać to specjalistyczne badanie krwi niemal w każdym laboratorium (koszt około 50 zł). Czasem, gdy konieczna jest bardziej zaawansowana diagnostyka, ogólny koszt badania przeciwciał w kierunku celiakii może wynieść nawet 200 zł. Ale zazwyczaj wystarczy to podstawowe badanie za około 50 zł.

Przeciwciała w klasie IgA

Do wykrywania celiakii i monitorowania skuteczności diety bezglutenowej w celiakii najważniejsze są przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej w klasie IgA (w skrócie anty-tTG IgA). Jeśli więc u siebie lub członków rodziny podejrzewasz celiakię, nie przechodź na dietę bezglutenową. Najpierw zbadaj przeciwciała właśnie w tej klasie (szczegóły w ramkach poniżej), wraz z ogólnym poziomem IgA. One powstają dużo szybciej, niż zanikają. Oznacza to, że u chorego na celiakię anty – tTG w klasie IgA mogą się pojawić już 1-4 tygodnie od wprowadzeniu glutenu do diety. Po eliminacji glutenu z diety będą stopniowo zanikać. Ujemnego wyniku można się spodziewać już po 3-6 miesiącach ścisłej diety bezglutenowej. 

Monitorowanie diety

Jeśli nie jesteś pewna, czy skutecznie wyeliminowałaś gluten z diety swojej lub dziecka, możesz to monitorować przy pomocy badań krwi. Najbardziej wiarygodne jest badanie EMA – ale uwaga – należy je wykonywać zawsze w tym samym laboratorium.

Do monitorowania diety przydatne jest również badanie przeciw deaminowanym peptydom gliadyny (w skrócie DGP). Rekomenduje się je pacjentom z deficytem ogólnego poziomu przeciwciał w klasie IgA (szczegóły w ramkach poniżej).

Przeciwciała u dzieci

W diagnostyce celiakii najważniejsze są przeciwciała w klasie IgA. Niestety, u niemowląt i dzieci poniżej 3. roku życia dość często nie udaje się oznaczyć ich poziomu (niedojrzały układ odpornościowy może nie wytwarzać przeciwciał mimo istnienia choroby). Z pomocą przychodzi wówczas badanie przeciwciał AGA. Gdy wynik jest dodatni, zaleca się ponowne ich powtórzenie po 3 miesiącach. Gdy poziom tych przeciwciał nadal jest podwyższony, zaleca się prowadzenie dalszej diagnostyki w kierunku celiakii.

Zdarza się, że z pełną diagnostyką specjalista czeka do ukończenia 3-4 roku życia dziecka, jednocześnie wprowadzając mu do tego czasu ścisłą dietę bezglutenową.

Tutaj kupisz

Bezglutenową książkę kucharską, jakiej jeszcze nie było

Ciekawostki o przeciwciałach

  • fałszywie dodatnie wyniki przeciwciał anty-TtG stwierdza się u pacjentów z niektórymi przewlekłymi schorzeniami wątroby
  • każda infekcja może nieznacznie podwyższyć poziom przeciwciał anty-TtG (stan zapalny, infekcja wirusowa, grzybicza lub pasożytnicza)
  • we Włoszech ma potwierdzoną celiakię 1 osoba na 300.Badanie przeciwciał w kierunku celiakii jest tam powszechne, tak jak podstawowa morfologia. Przy nietypowych bólach głowy, w schorzeniach zębów czy kości, te badania są zlecane rutynowo

Dzieci – diagnoza celiakii krok po kroku

  1. Diagnostykę dziecka przeprowadzaj zawsze pod kontrolą gastroenterologa dziecięcego
  2. Specjalista każdorazowo decyduje o kolejności działań i zlecaniu dodatkowych badań
  3. Przed postawieniem diagnozy NIE WPROWADZAJ DIETY BEZGLUTENOWEJ – bo zafałszuje to wyniki
  4. Samodzielnie, przed wizytą u specjalisty, możesz zbadać ogólny poziom IgA oraz przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej w klasie IgA (w skrócie: anty- tTG IgA)
  5. Po interpretację wyników zwróć się do gastroenterologa dziecięcego
  6. Jeśli badanie anty-tTG IgA będzie niejednoznaczne, zleć laboratorium wykonanie – z zamrożonej próbki krwi – badania przeciw transglutaminazie tkankowej w klasie IgG (w skrócie: anty-tTG IgG)
  7.  Należy wykonać z NOWEJ PRÓBKI KRWI badanie endomysium mięśni gładkich (w skrócie EMA)
  8. Jeśli przeciwciała anty- tTG IgA 10 razy przekraczają normę, a  w drugiej próbce krwi stwierdzono obecność przeciwciał endomysialnych EmA IgA, odstępuje się od wykonania gastroskopii i biopsji (pobrania wycinków z jelita cienkiego) i diagnozuje się celiakię – BEZ WYKONANIA BIOPSJI i badań genetycznych
  9. Dzieci z niższym poziomem przeciwciał anty- tTG IgA powinny mieć wykonaną biopsję jelita cienkiego (5 wycinków z różnych miejsc jelita cienkiego, w tym przynajmniej jeden z opuszki dwunastnicy)

Dorośli – diagnostyka celiakii krok po kroku

  1. Diagnostykę przeprowadzaj zawsze pod kontrolą gastroenterologa
  2. Każdorazowo specjalista decyduje o kolejności działań i zlecaniu dodatkowych badań
  3. Przed postawieniem diagnozy NIE WPROWADZAJ DIETY BEZGLUTENOWEJ – bo zafałszuje to wyniki
  4. Samodzielnie, przed wizytą u specjalisty, możesz zbadać ogólny poziom IgA oraz przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej w klasie IgA (w skrócie: anty-tTG IgA)
  5. Poproś w laboratorium o pobranie większej ilości krwi i zostawienie porcji surowicy w lodówce bądź zamrażarce do ewentualnych dalszych badań
  6. Po interpretację wyników zwróć się do gastroenterologa
  7. Jeśli badanie anty-tTG IgA będzie niejednoznaczne, zleć laboratorium wykonanie – z zamrożonej próbki krwi – badania przeciw transglutaminazie tkankowej w klasie IgG (w skrócie: anty-tTG IgG)
  8. Jeśli badania nadal są niejednoznaczne, można wykonać z NOWEJ PRÓBKI KRWI badanie endomysium mięśni gładkich (w skrócie EMA)
  9. U dorosłych badanie genetyczne w kierunku celiakii nie jest tak wartościowe, jak u dzieci i młodzieży
  10. Jeśli wyniki przeciwciał przekracza 10 razy normę, lekarz rozważy wykonanie gastroskopii i biopsji
  11. Odpowiednio wysoki poziom przeciwciał oraz potwierdzone biopsją uszkodzenie kosmków jelitowych oznacza, że masz celiakię i musisz być przez całe życie na ścisłej diecie bezglutenowej
  12. Jeśli masz celiakię, od kogoś z rodziny „ją otrzymałeś” – zachęć do badań przeciwciał anty-tTG w klasie IgA rodzeństwo, rodziców, dziadków itd.

Tutaj kupisz

Bajkę terapeutyczną dla dzieci z celiakią i na diecie bezglutenowej + maskotkę Kukusia

KOMENTARZE (17)

Ewa 14/02/2022 21:08
Witam, lekarz po wstępnych badaniach kazał przejść na dietę BG i wykonać badania ponownie za jakiś czas by sprawdzić czy przeciwciała spadły. Spadły znacząco. Niedługo mam mieć gastroskopię. Czy powinnam wrócić jedzenia glutenowego?
Kinga 13/11/2020 22:43
Dzień dobry, Chciałam zapytać co może oznaczać następujący zapis na wynikach przeciwciał IgG p/gliadynie: Stwierdzono (1:32)? Nie ma podanej normy minimalnej ani maksymalnej poza skrótem :jedn. miano Pozdrawiam
Bezglutenowa Mama 16/11/2020 14:36
Dzień dobry Kingo, niestety nie podejmę się interpretacji wyników. Możesz ewentualnie na mój adres email podesłać skan wyników, a ja pokażę go gastroenterologowi współpracującemu z moim stowarzyszeniem.
Asia 04/06/2020 10:12
Czy badanie EMA IgG zawsze wykryje nieprawidłowości w stosowaniu się do diety bezglutenowej(obecność nawet niewielkich ilości glutenu), czy jest na tyle czułe? Czym różni się badanie EMA IgG od IgA?
Michał 31/12/2018 12:04
Hej! Po pozytywnym wyniku testuDNA na celiakię chciałbym zrobić sobie badanie anty-tTG IgA. Rozpoznając różne placówki i ceny trochę zgłupiałem. Otóż to samo badanie w większości placówek kosztuje w granicach 70-90zł, natomiast w kilku innych aktualny koszt to 30-35zł. Czy masz jakieś przeciwwskazania co do tańszego badania?
Bezglutenowa Mama 02/01/2019 13:01
Michał, trudno mi to zaopiniować.... Faktycznie różnica w cenie jest znacząca. Na pewno najlepiej takie badania wykonać w znanym ośrodku, np. w szpitalu w dużym mieście.
Mira 04/12/2018 16:24
Witam, mam pytanie z powodu bóli brzucha, częstych problemów z wypróżnianiem, zgagą itp. miałam wykonaną gastroskopię z wycinkiem w opisie mam obfite limfocytarne nacieki na ścianach dwunastnicy bez zaników kosmków, lekarz stwierdził, że to początek celiakii, ale ja jakoś nie mam przekonania jakie wyniki powinnam wykonać , żeby wykluczyć bądź potwierdzić diagnozę.
Bezglutenowa Mama 02/01/2019 13:00
Miro, lekarz powinien Cię pokierować, jakie dalsze badania należy wykonać - podejrzewam, że zaleci przeciwciała, ale najprawdopodobniej trzeba je wykonać prywatnie. Ważne, by przed zakończeniem kompletnej diagnostyki nie przechodzić na dietę bezglutenową.
Hanna 03/12/2017 13:58
Dzien dobry, Nigdy nie mialam objawów nietolerancji na gluten. Zrobilam badanie i faktycznie wyniki nie potwierdzaja nietolerancji ( wynik bliski zeru). Wyniki zrobilam poniewaz staramy sie od dluzszego czasu o dziecko i czytalam, iz gluten moze byc przeszkoda i chcialam wyeliminowac go calkowicie. Chociaz nigdy nie spozywalam zbyt wielu produktów glutenowych to w czasie wykonywania badania nie spozywalam glutenu wcale ( ostatni raz je jadlam okolo 10 dni przed badaniem). Czy brak glutenu w pozywieniu moze miec az taki wplyw na wynik badania? czy istnieje szansa ze gdybym przed badaniem zjadla kawalek chleba to wynik bylby znacznie wyzszy? Dziekuje za odpowiedz.
Bezglutenowa Mama 04/12/2017 07:53
Haniu, jakie konkretnie badania wykonałaś? Przeciwciała związane z celiakią, czy testy alergiczne, np. w klasie Igg? W przypadku wykonywania przeciwciał związanych z celiakią ważne jest, by jeść gluten codziennie przynajmniej 1-3 miesiące przed badaniem - szczegóły powinien ustalić lekarz. Jednorazowe zjedzenie chleba przed badaniem niczego nie zmieniłoby w wyniku przeciwciał - musi być systematyczne. Zachęcam Cię do kontaktu ze specjalistą gastrologiem, który odpowie na wszystkie wątpliwości. Pozdrawiam serdecznie i trzymam kciuki za najważniejszą dla Was sprawę :).
Katarzyna 07/07/2017 09:33
Witam.Moja córka od 3 lat ma stwierdzoną celiakię. Ma 11 lat. Pilnuję diety. Córka również. Jednak przeciwciala przeciw tkankowej tga IgA ma wciąż ok.60.... nie wiem dlaczego...co robić? Co mam jeszcze jej kontrolować (poza wątrobą,cukrzycą,tarczycą)? Jestem załamana...
Marta Krzyżanowska-Sołtysiak 09/07/2017 06:53
Kasiu, zerknij tutaj: https://bezglutenowamama.pl/dzieci-z-celiakia-trzeba-przebadac-co-roku/. Może ten wpis odpowie choć częściowo na Twoje pytanie. Zerknij też na zalecenia dotyczące organizacji bezglutenowej kuchni: https://bezglutenowamama.pl/niezbedne-w-bezglutenowej-szafce/. Nie chcę Cie urazić, ale powiedz, czy zwracasz uwagę, by kupować mąki bezglutenowe i pieczywo ze specjalistycznych firm? Czy macie osobną maselniczkę do bezglutenowego pieczywa? Czasem takie właśnie drobiazgi sprawiają, że przeciwciała nie chcą spaść do minimalnego poziomu. Pocieszę Cię, że wielu rodziców ma podobny kłopot, ale dzięki wnikliwej analizie i obserwacji swej kuchni, zakupów i zwyczajów, udaje się wreszcie zdecydowanie obniżyć poziom przeciwciał.
Aneta 15/03/2017 15:02
Dzień dobry. Od momentu kiedy odkryłam, Pani bloga jestem szczęśliwszym człowiekiem :) Mój 3 letni synek od 10 miesiąca życia jest na diecie bg, wówczas był konsultowany przez dr Bączyk. Jest alergikiem z Atopowym Zapaleniem Skóry, prócz glutenu silna alergia na nabiał, jajka, soję, orzechy. AZS całkowicie ustępuje po wprowadzeniu rygorystycznej diety ( w przeciągu ostatnich dwóch lat były nawroty AZS - każdorazowo po zjedzeniu czegoś zanieczyszczonego glutenem) Nie był diagnozowany w kierunku celiakii ( wtedy lekarze stwierdzili, że jeszcze za wcześnie) Ostatnio mieliśmy incydent ( dałam mu do zabawy kulkę ciasta z mąki pszennej - wystąpiła natychmiastowa reakcja na skórze - wyszła wysypka - jak po pokrzywie, spuchły rączki i zrobiły się czerwone - ustąpiło po kilku godzinach dokładnym umyciu ) Na dniach będziemy robić mu szczegółowe badania krwi, ale wiem, że IgA będą niemiarodajne po 2 latach diety a Boję się ekspozycji na gluten teraz żeby zdiagnozować celiakię... Ma Pani może dla nas jakieś rady? co robić w takiej sytuacji? Pozdrawiam serdecznie Aneta
Bezglutenowa Mama 03/04/2017 22:49
Aneto, wszelkie informacje przekazałam Ci w e-mailu. Pozdrawiam serdecznie.
Joanna 21/02/2017 13:14
Dziękuję. Wizyta już zaklepana wprawdzie prywatnie, ale za to już za tydzień. Pozdrawiam
Joanna 21/02/2017 12:02
Witam! Moja córcia (niecałe 3 latka) miała robione testy IGG zależne, ponieważ tradycyjne testy nie wykazywały żadnych alergii pokarmowych a ja byłam pewna, że są pokarmy, które ją uczulają. Wyszedł gluten i mleko. Oprócz tego miała badaną mikroflorę jelit z kału - niedobory dobrych bakterii. Zalecenia: wykluczenie glutenu i mleka na jakiś czas i podawanie prebiotyków dostępnych w niemieckich aptekach. Lekarz uznał, że wyniki nie są bardzo złe i jego zdaniem wystarczy kilka miesięcy diety i kuracja prebiotykami. Czy to nie za krótko skoro samo oczyszczanie organizmu z glutenu trwa ponoć do pół roku?Dietę mamy od około 2 tygodni. Zastanawiam się czy nie należałoby przebadać jej pod kątem celakii i czy po kilku tygodniach diety wyniki będą miarodajne. Do jakiego gastroenterologa warto się udać w Poznaniu z dzieckiem i czy ktoś chodził do dr Jana Mazeli? Co sądzicie o tym lekarzu? Pozdrawiam
Bezglutenowa Mama 21/02/2017 12:25
Joanno, jeśli pojawił się problem z glutenem, należy w pierwszej kolejności wykluczyć/potwierdzić celiakię. W Poznaniu polecam dr Iwonę Bączyk, na NFZ pewnie w tym roku już nie ma szans się dostać, ale prywatnie pewnie są miejsca. O prowokacji, dodatkowych badaniach każdorazowo decyduje lekarz specjalista, warto więc pod jego okiem uzyskać diagnozę.
Co nowego?

Instagram

Bądź na bieżąco

Newsletter

Zapisz się