Gastroskopia i biopsja jelita cienkiego oraz dwunastnicy jest u dorosłych badaniem niezbędnym w diagnostyce celiakii. Jak się przygotować do gastroskopii? Czy pobranie wycinka z jelita boli? Dlaczego nie należy nadużywać tego badania diagnostycznego? Czy lekarze wykonują biopsję jelita na życzenie lub pod narkozą? A bezbolesna kapsuła endoskopowa w diagnostyce celiakii jest przydatnym badaniem? Zapraszam do lektury.

Celiakia – co to jest?

Celiakia * (choroba trzewna) jest chorobą genetyczną o charakterze autoimmunologicznym, związaną z nietolerancją glutenu (czyli białka zawartego w pszenicy, życie i jęczmieniu, a także z powodu zanieczyszczeń w powszechnie dostępnym owsie).  U dzieci i dorosłych chorych na celiakię gluten powoduje zanik kosmków jelitowych (wypustek śluzówki jelit odpowiedzialnych za przyswajanie substancji odżywczych z pożywienia), co prowadzi do zaburzeń wchłaniania, niedożywienia i niedoborów składników odżywczych w organizmie. Celiakia jest na całe życie – nie można jej wyleczyć. Jedynym lekiem, gwarantującym cofnięcie objawów, jest rygorystyczne stosowanie przez całe życie zbilansowanej i zdrowej diety bezglutenowej

*Źródło: www.gastrolgia.mp.pl

Diagnostyka celiakii u dzieci i dorosłych

W innym wpisie poruszałam już temat diagnostyki celiakii u dzieci i dorosłych – KLIKNIJ. W skrócie zaznaczę tylko, że u dzieci do zdiagnozowania celiakii wystarczy, gdy poziom przeciwciał związanych z celiakią jest podwyższony 10-krotnie, a badanie genetyczne dało pozytywny wynik (ale zdarza się, że i u dzieci konieczne jest wykonanie biopsji). U dorosłych z kolei wymagany jest identyczny jak u dzieci poziom przeciwciał oraz gastroskopia i biopsja z jelita cienkiego i dwunastnicy.  Co ważne –  w Polsce badania wykrywające celiakie są bezpłatne – choć czasem trzeba na nie długo czekać. Skierowanie na gastroskopię i biopsję może wydać lekarz rodzinny. 

Gastrokopia – niezbędna w diagnostyce celiakii u dorosłych

By wykryć celiakię, niezbędne jest wykonanie gastroskopii i niejako przy okazji biopsji z jelita cienkiego i dwunastnicy. Co to jest gastroskopia? Gastroskopia to podstawowe badanie profilaktyczne, które pozwala dokładnie ocenić przełyk, żołądek i opuszkę dwunastnicy. Gastroskopia wykonywana jest przy pomocy giętkiego aparatu – endoskopu – grubości małego palca, który jest zakładany do żołądka przez usta.

Co to jest biopsja? To pobranie mikroskopijnego wycinka z narządu, który jest podejrzewany o wystąpienie objawów. W przypadku celiakii bada się właśnie jelito cienkie i dwunastnicę. 

Gastroskopię, a tym samym wspomnianą biopsję, wykonuje się w pracowni specjalistycznej, bez konieczności pobytu w szpitalu. U dorosłych badanie to przeprowadza się generalnie bez znieczulenia (pomijając spryskanie gardła aerozolem), a u mniejszych dzieci – w znieczuleniu. Gastroskopię zawsze wykonuje lekarz specjalista: gastrolog lub chirurg.

Jak przygotować się do gastroskopii?

Jak przygotować się do gastroskopii? Coś o tym wiem, bo w swoim niespełna 40-letnim życiu przeszłam tych zabiegów przynajmniej dziesięć.

  • Do pracowni przychodzimy na czczo: nie jemy i nie pijemy już od godz 18 dnia poprzedniego. Warto zastosować się do tego zalecenia, unikniemy bowiem nieprzyjemnych objawów w trakcie badania. 
  • Od rana przed badaniem nie należy palić papierosów ani żuć gumy. Można odświeżać sobie oddech płynem do płukania ust.
  • Kto przyjmuje na stałe leki, zażywa je o stałej porze, np. rano i popija niewielką ilością wody – chyba, że lekarz zaleci inaczej. 
  • Gastroskopia to rutynowy zabieg, który trwa tylko 3 minuty.
  • Ważne jest pozytywne nastawienie. Dlatego nie myśl o tym badaniu każdego dnia przed spaniem. Idź do poradni, daj skierowanie i staw temu czoła.
  • Słuchaj poleceń personelu – oni doradzą, jak ułożyć głowę, jaką przybrać pozycję, jak oddychać.
  • Spokojny oddech uratuje cię przed paniką. Uświadom sobie, że nie udusisz się z endoskopem w przełyku – naprawdę da się oddychać, mimo że gardło chce wypchnąć ciało obce na zewnątrz.
  • Przed badaniem lepiej zdjąć przylegającą do szyi biżuterię, by nie pogłębiała dyskomfortu. 
  • Lepiej się przygotować psychicznie, że w czasie badania organizm różnie reaguje na ciało obce. Gastroskopii towarzyszy odbijanie, burczenie, intensywne ślinienie to naturalna reakcja i personel jest do tego przyzwyczajony. 
  • Na badanie warto wziąć do torebki kanapkę i wodę, by po gastroskopii móc szybko zaspokoić pierwszy głód. 
  • Przez kilka godzin po badaniu może się utrzymywać dyskomfort w przełyku.

Na czym polega badanie endoskopowe?

Na czym polega gastroskopia? Opowiem obrazowo, bez używania specjalistycznych określeń. Najpierw pielęgniarka miejscowo znieczula nam gardło lekiem w postaci aerozolu (spryskuje je mocno miętowym płynem, który należy przełknąć) i układa nas na kozetce. Głowę układamy na podwyższeniu, przygiętą do klatki piersiowej, na porządnej stercie papierowych ręczników. Następnie musimy zacisnąć zęby na plastikowym ustniku i rozpoczyna się badanie. Nie jest przyjemne, ale na pociechę powiem, że trwa tylko 3 minuty.

Lekarz wsuwa nam do ust endoskop, czyli giętką rurę o grubości małego palca, zakończoną kamerką. Długość, kolor i grubość rurki może przerażać – ale spokojnie, to naprawdę zmieści się w przełyku, żołądku i jelicie :). Endoskop musi dojść aż do dwunastnicy i jelita cienkiego. Specjalista na monitorze ogląda wnętrze tych narządów, ocenia stan błony śluzowej, wychwytuje nieprawidłowości. Może również wykonać biopsję jelita cienkiego i dwunastnicy, które są niezbędne w diagnostyce celiakii u dorosłych.